“Genio biziko jendea”, agidanez. Pio (77 urte) etxajauna dut solaskide.

“Bai, bai, gu ere halaxe gea eta ondotik datozenak (bilobak) bala bezalakoak”. Hala ere, osaba Joxerengandik “bizi izugarria” eta norbaitek lagunartean tximista deitu eta hortik etxeari Tximista-Enea. Baina izatez Bezkita omen etxearen izena, eta ibaiaz bestaldetik aurrez aurre dagoen Bezkita izeneko etxea, Urnietako partean, Zilegi Etxeberri dela dio Pio etxeko nagusiak. “Zilegi edo zilegi-lurrak deitu mendi horiek guztiak, esaten dute, emakume baten jabetzakoak ziela, eta etsia hartu zuen garaian herrian bizi zien semeentzat utzi zituela”.

Txabolategi izena, nahiko sonatua bazterrotan, bertan jaiotako Joxe Joakin Erroizenea bertsolariak hedatu zuelako haizearen lau aldeetara. Hernaniko herrian bada Txabola izeneko baserri bat ere. Ez honek ez eta Txabolategik dute izenaren esanahiari buruz zailtasun apurrik.

Ez dago izenarekin inolako duda-mudarik. Agian borda izan zen baserri baino lehen eta hortik datorkio izena. Bizkar gain batean, Fagollaga aldetik begira jarriz gero, garbi baino garbiago ageri zaigu Txabola baserria. Okendo eta Añarregitik Lepa Txikirako bidetik asko aldendu gabe, ezkerrera, aurkitzen zaigu baserri hau.

Landare izena nolanahi ere. Sarats edo sahats, udaberrian lehenengoetarik itzartzen den zuhaixka landarea, besterik ez eta erleak biziki maite duena, batik bat polenaren aldetik. Sahats gain izan liteke etxe honen izena. irtenbidea Ereñotzura, Abillatseko zentralera lasterbidea eta berdin gurdibidea, baina hau itzuli handiagoa emanez. Agian, Lepa Txiki eta Lastaolara aiseago joateko bidea.

Bi bizitzako etxea zen, diotenez, garai batean, biak baserri, eta erribera lur onak zituzten. Sagasti eta belardi ederrak malkarretan. Bi familia bizi izan ziren bertan: Zugastitarrak bata, Aranburutarrak bestea. Lehen, etxea bi zatitan (alde bat eta bestea) banatua zen bezala, bi solairutan banatua dago orain, behean eta goian. Duela gutxi berritu dute etxea, baina kale … Continued

Udazkenean fruitua duen fruta-arbolaren lekua, pikua, adierazi nahi du, inolako zalantzarik gabe. “Herrería de Picoaga” azaltzen zaigu Hamarrenak zerrendan (1610). Joan eta Miren (68 eta 69 urte) senar-emazteak izan ditut berriemaile.